Jesteś zatrudniony na umowę o pracę i zastanawiasz się, czy w dzisiejszych czasach jest to w ogóle opłacalne? Twój pracodawca zaproponował Ci wyższe wynagrodzenie pod warunkiem przejścia na relację B2B? Ciekawi Cię „z czym się je” przejście na samozatrudnienie? Zapraszam do lektury poniższego wpisu, który powinien rozwiać wszystkie wątpliwości z tym związane.
Czym jest samozatrudnienie?
Samozatrudnienie to najprościej rzecz ujmując jednoosobowa działalność gospodarcza, a więc sytuacja, w której osoba fizyczna prowadzi firmę na własny rachunek, własną odpowiedzialność i na własne ryzyko. Innymi słowy – „sam sobie sterem, żeglarzem, okrętem”. Najbardziej typową sytuacją prowadzącą do samozatrudnienia jest zmiana formy współpracy ze swoim dotychczasowym pracodawcą, czyli przejście z umowy o pracę na umowę na zasadzie B2B.
Zalety samozatrudnienia
W wielu przypadkach przejście na samozatrudnienie oznacza możliwość uzyskania wyższego wynagrodzenia. Wynika to w głównej mierze z możliwości obniżenia wysokości obciążeń podatkowych dzięki wyborowi optymalnego sposobu opodatkowania i odliczaniu od przychodu kosztów ponoszonych w związku z prowadzoną działalnością. Dodatkowo przedsiębiorcy przez 2,5 roku mają możliwość korzystania z istotnych preferencji w ZUS – tzw. ulga na start oraz preferencyjne składki (więcej informacji na ten temat znajdziesz tutaj). Wszystko to sprawia, że do kieszeni samozatrudnionego trafia więcej pieniędzy aniżeli dotychczas otrzymywał będąc zatrudniony na umowę o pracę.
Decydując się na samozatrudnienie zapewniasz sobie także większą swobodę działania, która przejawia się m.in. poprzez:
- możliwość realizacji własnych pomysłów,
- swobodę w zarządzaniu miejscem i czasem pracy,
- możliwość podjęcia współpracy z samodzielnie wybranymi kontrahentami,
- poczucie niezależności,
- brak podporządkowania pracodawcy.
Nie należy także zapominać o możliwości pozyskania bezzwrotnej dotacji na rozwój firmy. Wszystkie potrzebne informacje w tym zakresie znajdziesz w urzędzie pracy. Instytucja ta prowadzi nabory i przyjmuje wnioski dotyczące różnego rodzaju wsparcia finansowego firm. Podstawowym warunkiem starania się o dofinansowanie z urzędu pracy jest status osoby bezrobotnej. Innym źródłem są dotacje na rozwój firmy z Unii Europejskiej. Fundusze unijne finansują projekty obejmujące m.in. rozpoczęcie własnego biznesu, rozwój działalności dla niepracujących kobiet, osób z niepełnosprawnościami itp. Aby uzyskać wsparcie z programów unijnych, należy przede wszystkim wypełnić odpowiednie wnioski oraz sporządzić szczegółowy biznesplan. Osoby zainteresowane startem w biznesie powinny zainteresować się również niskooprocentowanymi pożyczkami udzielanymi przez Bank Gospodarstwa Krajowego.
Wady samozatrudnienia
Prowadzenie własnej firmy oznacza zdecydowanie więcej obowiązków. Osoba samozatrudniona niejako wchodzi w buty swojego dotychczasowego pracodawcy. Na jej barki spada obowiązek opłacania podatków, składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, składania deklaracji podatkowych oraz dopełniania innych formalności księgowych. Trzeba pamiętać, iż samodzielne prowadzenie działalności wymaga samodyscypliny, aby terminowo wywiązywać się ze swoich obowiązków wobec braku stałej kontroli przełożonego. Samozatrudniony nie ma też gwarancji terminowego, a przede wszystkim stałego otrzymywania wynagrodzenia.
Istotnym minusem samozatrudnienia jest również utrata przywilejów przysługujących pracownikom zatrudnionym w ramach umowy o pracę takich jak np. prawo do płatnego urlopu wypoczynkowego i wychowawczego. Dodatkowo samozatrudniony odprowadza niższe składki emerytalne, przez co wysokość jego potencjalnej emerytury również będzie niższa.
I jeszcze jedno… coś takiego jak work-life balance na początku każdego biznesu (niestety) nie istnieje.
Pułapki samozatrudnienia
Po pierwsze, osoby podejmujące współpracę na zasadach B2B z firmą, w której były zatrudnione w tym samym lub poprzednim roku kalendarzowym nie mogą skorzystać z tzw. ulgi na start ani preferencyjnych składek ZUS, o ile w ramach współpracy B2B będą wykonywać takie same czynności jakie wykonywały na etacie.
Przykład: Aneta od 2022 r. była zatrudniona na umowę o pracę w kancelarii prawnej. Uznała, że w 2023 r. chce otworzyć własną działalność gospodarczą. Na początek chciała jednak nadal współpracować z kancelarią, w której wcześniej była zatrudniona na etacie. Jeśli Aneta zdecyduje się na taki ruch utraci możliwość korzystania z ulgi na start oraz preferencyjnych składek ZUS.
Po drugie, jeśli przedsiębiorca zmieni formę zatrudnienia z etatu na działalność gospodarczą, a zakres jego obowiązków nie ulegnie zmianie – przez 2 lata nie będzie miał możliwości skorzystania z opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.
Wreszcie po trzecie, podejmując się współpracy z byłym pracodawcą, nie można w pierwszym roku swojej działalności opodatkować dochodów podatkiem liniowym. Tę formę można wybrać dopiero od roku następującego po roku podatkowym, w którym dana osoba pracowała na rzecz byłego pracodawcy.
Przykład: Kamil w 2023 r. pracuje na etacie jako programista. Jeśli zdecyduje się przejść na samozatrudnienie i na rzecz swojego byłego pracodawcy będzie świadczył te same usługi, które wykonywał w ramach umowy o pracę – będzie musiał opodatkować się skalą podatkową. Podatek liniowy będzie mógł wybrać dopiero w 2024 r., a ryczałt w 2025 r.
Ważne! Jeżeli przechodzisz na samozatrudnienie w obrębie tej samej firmy, to warto to zrobić do 31 grudnia. Podejmując taką decyzję z początkiem roku stracisz praktycznie cały rok – jeśli chcesz przejść na podatek liniowy, bądź 2 lata – jeśli chcesz przejść na ryczałt.
Uważaj na fikcyjny charakter samozatrudnienia
Niezwykle istotne jest, aby umowa o współpracy w formie B2B nie przypominała w swej istocie umowy o pracę. W przeciwnym wypadku ZUS lub Państwowa Inspekcja Pracy będzie mogła chcieć zakwalifikować ją jako działalność wykonywaną osobiście lub w ramach stosunku zatrudnienia, a nie jako działalność gospodarczą. Z perspektywy zarówno pracodawcy, jak i pracownika najbardziej oczywistą konsekwencją uznania umowy B2B za umowę o pracę są nieprawidłowości w rozliczeniach z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych oraz urzędem skarbowym.
Umowę B2B od umowy o pracę odróżnia przede wszystkim to, że samozatrudniony powinien mieć zagwarantowane elastyczne godziny pracy (jedna ze stron umowy nie może narzucić drugiej stronie miejsca i czasu realizacji przedmiotu umowy), ponosić ryzyko gospodarcze związane z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą oraz odpowiedzialność wobec osób trzecich za usługi świadczone jako przedsiębiorca, a także być w stosunku do swojego “pracodawcy” partnerem biznesowym – nie podwładnym.
Jak przejść na samozatrudnienie?
Wbrew panującemu przekonaniu przejście na samozatrudnienie nie jest skomplikowanym procesem. W dzisiejszych czasach własną firmę można otworzyć bez wychodzenia z domu i w dodatku całkowicie za darmo. Wystarczy wejść na stronę biznes.gov.pl, wybrać opcję zarejestruj działalność gospodarczą i wypełnić przez Internet wniosek CEIDG–1.
Wniosek o wpis do ewidencji (CEIDG-1) jest jednocześnie wnioskiem o nadanie numeru NIP, zgłoszeniem identyfikacyjnym do urzędu skarbowego, oświadczeniem o wyborze formy opodatkowania podatkiem dochodowym, wnioskiem o wpis do Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON) i zgłoszeniem płatnika składek do ZUS-u lub KRUS-u.
Pamiętaj, że działalność gospodarczą możesz opodatkować aż na 3 różne sposoby:
- według skali podatkowej (stawka podatku 12 proc, a od nadwyżki ponad 120.000 zł dochodu – 32 proc.),
- podatkiem liniowym (stała 19 proc. stawka podatku niezależna od wysokości dochodów),
- ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych (stawki podatku zależą od rodzaju faktycznie wykonywanej działalności i wahają się od 2 proc. do 17 proc.).
Więcej szczegółowych informacji na temat form opodatkowania działalności gospodarczej znajdziesz tutaj.
Co równie istotne – w większości przypadków przedsiębiorca ma możliwość wyboru czy będzie podatnikiem VAT (wtedy ma status tzw. podatnika VAT czynnego), czy też nie. Odpowiedź na pytanie, kiedy warto być VATowcem, a kiedy lepiej zrezygnować z tego pomysłu znajdziesz tutaj.
Podsumowanie
Zmiana formy zatrudnienia z umowy o pracę na B2B to niełatwa decyzja. Warto przeanalizować wszystkie „za” i „przeciw”, a co najważniejsze przekalkulować, czy aby na pewno się to opłaca. Mam nadzieję, że ten artykuł pozwolił Ci zrozumieć wiele istotnych kwestii z tym związanych. Jeśli nadal masz jakieś wątpliwości daj mi proszę znać w komentarzu poniżej – chętnie je rozwieję.
