Czym tak właściwie jest ryczałt? Jakie zmiany czekają go od nowego roku w związku z „Polskim Ładem”? Komu opłaca się być opodatkowanym w formie ryczałtu? W niniejszym artykule, biorąc pod uwagę duże zainteresowanie przedsiębiorców właśnie tą formą opodatkowania działalności, postaram się odpowiedzieć na te i wiele więcej pytań.
Czym jest ryczałt?
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to jedna z czterech, a w zasadzie trzech* obok skali podatkowej i podatku liniowego dostępnych form opodatkowania działalności gospodarczej w Polsce. Nieprzypadkowo słowo „przychodów” zostało przeze mnie wytłuszczone. W momencie wyboru opodatkowania w formie ryczałtu musimy bowiem zdawać sobie sprawę z tego, że opodatkowaniu podlega wyłącznie nasz przychód (bez pomniejszenia o koszty). Mówiąc prościej, decydując się na ryczałt podatnik płaci określony procent od tego co zarobi i nie interesuje go już nic innego. Jest to więc korzystna forma opodatkowania dla przedsiębiorców, którzy generują znikome koszty.
Obowiązki podatników rozliczających się w formie ryczałtu
Podatnicy oraz spółki, których wspólnicy są opodatkowani w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, są zobowiązani do:
- prowadzenia odrębnie za każdy rok podatkowy – ewidencji przychodów,
- posiadania i przechowywania dowodów zakupu towarów oraz
- prowadzenia wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.
Jak ustalić właściwą stawkę ryczałtu?
W przypadku ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych stawka podatkowa zależy od przedmiotu wykonywanej działalności i waha się od 2% do 17%. Ustalenie właściwej stawki uzależnione jest od zakwalifikowania wykonywanych czynności do danego grupowania PKWiU.
Ważne! Jeżeli podatnik ma problemy z ustaleniem właściwego symbolu PKWiU, może zgłosić się do Ośrodka Klasyfikacji i Nomenklatur w Łodzi, który na podstawie opisu przygotuje stosowną klasyfikację. Opis ten można przesłać pod linkiem: https://lodz.stat.gov.pl/osrodki/osrodek-klasyfikacji-i-nomenklatur-urzedu-statystycznego-w-lodzi/formularz/.
Warto również zdawać sobie sprawę z tego, że przedsiębiorca uprawniony do opodatkowania ryczałtem może w ramach jednej działalności wykonywać czynności podlegające opodatkowaniu różnym (!!) stawkom ryczałtu.
Co powinien zrobić przedsiębiorca rozliczający się ryczałtem, który decyduje się na poszerzenie zakresu świadczonych przez siebie usług?
W pierwszej kolejności powinien sprawdzić, czy nowa usługa może korzystać z tej formy opodatkowania. Jeśli tak – problem z głowy. W sytuacji jednak, gdy takie prawo nie przysługuje, nie będzie możliwości stosowania równolegle dwóch rodzajów opodatkowania, np. jednocześnie ryczałtu oraz skali podatkowej, czy podatku liniowego. Niedozwolone jest bowiem by w ramach jednej działalności rozliczać się przy zastosowaniu różnych form opodatkowania.
„Polski Ład” a zmiany w ryczałcie
Wejście w życie Polskiego Ładu spowodowało istotną zmianę sposobu obliczania składki zdrowotnej dla osób prowadzących działalność gospodarczą, w tym również tych, którzy rozliczają się za pomocą ryczałtu. Zapłacona składka zdrowotna nie podlega już odliczeniu od podatku, natomiast jej wysokość jest uzależniona od wysokości osiągniętych przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Od 1 stycznia 2022 roku wysokość składki zdrowotnej dla przedsiębiorcy opodatkowanego ryczałtem będzie kształtować się w następujący sposób:
Za sprawą Polskiego Ładu obniżeniu uległy stawki ryczałtu, co powinno szczególnie zainteresować branżę IT oraz lekarzy.
Od 2022 r. obowiązuje stawka 12 proc. (!!) od świadczenia usług związanych z wydawaniem pakietów gier komputerowych (PKWiU ex 58.21.10.0, z wyłączeniem publikowania gier komputerowych w trybie online), pakietów oprogramowania systemowego (PKWiU 58.29.1) i użytkowego (PKWiU 58.29.2) oraz oprogramowania komputerowego pobieranego z internetu (PKWiU ex 58.29.3, z wyłączeniem pobierania oprogramowania w trybie online). Stawka 12 proc. ma też objąć m.in. usługi związane z doradztwem w zakresie sprzętu komputerowego (PKWiU 62.02.10.0), związane z oprogramowaniem (PKWiU ex 62.01.1), doradztwem w zakresie oprogramowania (PKWiU ex 62.02), w zakresie instalowania oprogramowania (PKWiU ex 62.09.20.0) oraz związanych z zarządzaniem siecią i systemami informatycznymi (PKWiU 62.03.1).
Obniżona została również stawki ryczałtu dla osób wykonujących zawody medyczne, tj. lekarzy, lekarzy dentystów, techników dentystycznych, felczerów, położne, pielęgniarki, fizjoterapeutów, psychologów. Przychody osiągane ze świadczenia usług w zakresie opieki zdrowotnej (PKWiU dział 86), opodatkowane są według jednej, 14 proc. (!!) stawki ryczałtu niezależnie od tego, czy świadczone będą osobiście, czy też z pomocą osób zatrudnionych.
Zgłoszenie do ryczałtu
Podatnik, który dopiero rozpoczyna działalność gospodarczą może zadeklarować, że zamiast rozliczać się z podatku na zasadach ogólnych, chce opłacać ryczałt. Nie ma przy tym najmniejszego znaczenia czy rozpoczyna działalność np. w styczniu, czy też w grudniu. Takiej swobody przejścia na ryczałt w dowolnym momencie nie mają jednak osoby, które prowadzą już własną firmę. Wówczas istnieje tylko jedna szansa w roku, gdy można przejść z zasad ogólnych na ryczałt. Trzeba złożyć takie oświadczenie najpóźniej do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskano pierwszy przychód w danym roku podatkowym.
Ważne! Oświadczenia o wyborze ryczałtu nie trzeba składać ponownie w kolejnych latach działalności. Wybór ryczałtu i złożone oświadczenie dotyczy również kolejnych lat, chyba że podatnik zawiadomi naczelnika urzędu skarbowego o rezygnacji z opodatkowania w tej formie w terminie do 20. dnia miesiąca po miesiącu, w którym osiągnął pierwszy przychód w danym roku podatkowym.
Uwaga pułapki!
Nie każdy i nie zawsze może jednak skorzystać z takiej formy opodatkowania. Kiedy więc opodatkowanie ryczałtem nie będzie możliwe?
- gdy przyszły przedsiębiorca planuje przejść z etatu na działalność i te same usługi świadczyć na rzecz tego samego pracodawcy – ograniczenie to obowiązuje przez 2 lata (Uwaga! Działalność gospodarcza opodatkowana ryczałtem i równocześnie praca na etacie jest jak najbardziej możliwa, należy jednak świadczyć usługi dla innych firm, niż obecny pracodawca);
- jeśli w poprzednim roku podatkowym przedsiębiorca uzyskał przychód o równowartości co najmniej 2 milionów euro;
- gdy podatnik w całości lub w części osiąga przychody z tytułu m.in.: prowadzenia aptek, kupna i sprzedaży wartości dewizowych, handlu częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych;
- gdy podatnik wytwarza wyroby opodatkowane podatkiem akcyzowym, z wyjątkiem wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii.
Czy będąc na ryczałcie mogę nie rejestrować się do VATu?
Zgłoszenie dla celów VAT jest oddzielnym procesem i nie absolutnie żadnego związku z ryczałtem. Zakładając działalność gospodarczą, przyszły przedsiębiorca musi podjąć decyzję o tym, czy zostanie czynnym podatnikiem VAT, czy też będzie korzystał w tym zakresie ze zwolnienia podmiotowego (ze względu na limit obrotów 200.000 zł).
Podsumowanie
Opłacalność ryczałtu uzależniona jest od kilku bardzo indywidualnych czynników. Jego zaletą jest bez wątpienia prostota, w tym uproszczona księgowość, którą wiele osób może prowadzić samodzielnie. Wadą natomiast jest brak możliwości odliczenia jakichkolwiek kosztów poniesionych w ramach prowadzonej działalności, podatek płacimy bowiem od przychodów. Jeśli więc firma ponosi wysokie koszty, wówczas może się okazać, że niższa stawka wcale nie rekompensuje tego, co można zaoszczędzić odliczając od przychodów poniesione wydatki.
* Od nowego roku stosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej dotyczy wyłącznie podatników, którzy korzystali z tej formy opodatkowania na dzień 31 grudnia 2021 r. i będą kontynuować stosowanie tej formy opodatkowania. Od 1 stycznia 2022 r. nikt nowy nie może złożyć wniosku o zastosowanie opodatkowania w tej formie.
