Prawdopodobnie nie jedna kobieta planująca swoją przyszłość jest przekonana, że tylko praca na etacie jest w stanie zapewnić jej poczucie bezpieczeństwa w przypadku zajścia w ciążę i urodzenia dziecka. Jednak mama prowadząca działalność gospodarczą również ma prawo do zasiłku macierzyńskiego, a okres na jaki jest on przyznawany wynosi tyle samo, co w przypadku mam pracujących w oparciu o umowę o pracę.
Kiedy można skorzystać?
Generalnie przedsiębiorca prowadzący własną działalności zobowiązany jest do opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Może również dobrowolnie opłacać ubezpieczenie chorobowe, które daje mu prawo do świadczeń takich jak zasiłek chorobowy i zasiłek macierzyński.
Zasiłek macierzyński przysługuje wtedy, gdy kobieta w okresie ubezpieczenia chorobowego lub w czasie urlopu wychowawczego:
- urodziła dziecko;
- przyjęła na wychowanie dziecko w wieku do 7. roku życia, w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego – do 10. roku życia, i wystąpiła do sądu opiekuńczego w sprawie jego przysposobienia;
- przyjęła na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, dziecko w wieku do 7 lat życia, a w przypadku dziecka z odroczeniem obowiązku szkolnego – do 10. roku życia.
Przedsiębiorcza mama może korzystać z zasiłku macierzyńskiego na takich samych zasadach jak osoba pracująca na umowę o pracę. Maksymalny okres przez jaki może pobierać świadczenie wynosi 52 tygodnie (20 tygodni urlopu macierzyńskiego i 32 tygodnie urlopu rodzicielskiego) – w przypadku urodzenia lub przyjęcia na wychowanie jednego dziecka. W sytuacji urodzenia bądź adopcji więcej niż jednego dziecka, okres świadczenia wydłuża się nawet do 71 tygodni.
Ważne! W przeciwieństwie do zasiłku chorobowego – świadczenie na czas macierzyństwa nie jest uzależnione od tzw. „okresu wyczekiwania”. Oznacza to, że wystarczy opłacić przynajmniej jedną pełną składkę na czas, aby otrzymać świadczenia z ZUS.
Wysokość zasiłku macierzyńskiego
Wysokość zasiłku macierzyńskiego, który kobieta będzie otrzymywać w czasie urlopu, uzależniona jest od wysokości składek odprowadzanych wcześniej do ZUS (od zadeklarowanej podstawy, od której oblicza się składki) w okresie ostatnich 12 miesięcy przez rozpoczęciem urlopu macierzyńskiego. Im wyższe składki, tym wyższa podstawa wymiaru do ustalenia zasiłku. Podczas regulowania wysokości tych składek pojawia się jednak pewne ograniczenie. Miesięczna podstawa wymiaru składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w 2022 roku nie może bowiem przekroczyć 14 805 zł.
Ważne! Jednorazowa wpłata wyższej składki nie spowoduje wzrostu wypłacanego zasiłku. Aby otrzymać wysoki zasiłek liczony od pełnej zadeklarowanej podstawy, należy odprowadzać składkę chorobową w wyższej wysokości przez pełne 12 miesięcy.
Kobieta prowadząca działalność krócej niż 12 miesięcy, która opłaca składki przewyższające ustawowe minimum początkowo otrzymuje zasiłek w minimalnej wysokości, który jest cyklicznie powiększany o 1/12 za każdy miesiąc opłacania składek przypadający przed nabyciem prawa do świadczenia. Przykładowo matka, która prowadziła działalność 3 miesiące i opłacała przez ten czas podwyższone składki otrzyma zasiłek macierzyński w wysokości 60 proc. średniego prognozowanego wynagrodzenia oraz 3/12 podwyższonej składki.
A co z moją firmą, czy nadal mogę ją prowadzić?
Prowadzenie działalności gospodarczej w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego jest dozwolone i nie powoduje utraty prawa do tego świadczenia. Obowiązujące przepisy nie zabraniają bowiem aktywności zawodowej w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego. W przypadku nieprzerwanego prowadzenia działalności w okresie pobierania zasiłku, ustaje obowiązek uiszczania składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, które finansowane są wówczas przez Skarb Państwa za pośrednictwem ZUS. Po stronie osoby przebywającej na zasiłku macierzyńskim pozostaje jedynie obowiązek regulowania składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Przedsiębiorca ma oczywiście możliwość zawieszenia prowadzonej przez siebie działalności – nie ma wówczas obowiązku opłacania zarówno składek na ubezpieczenia społeczne, jak i zdrowotne w tym okresie.
Czy kobieta w ciąży może założyć działalność gospodarczą?
Przepisy nie zabraniają zakładania działalności gospodarczej przez kobiety będące w ciąży. Należy się jednak liczyć z tym, że obecnie ZUS ma prawo do weryfikacji, czy istnieją podstawy do wypłaty zasiłku (czy działalność jest faktycznie prowadzona i czy nie została założona wyłącznie w celu wyłudzenia zasiłku z ZUS). Tylko faktycznie prowadzona działalność gospodarcza stanowi bowiem podstawę do ubezpieczeń, a co za tym idzie, i wypłaty wynikających z nich świadczeń.
Nie zapominajmy o tatusiach….
Dodatkowe świadczenie z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie chorobowe należy się także ojcu dziecka, który pójdzie na urlop ojcowski dla przedsiębiorcy. Urlop ojcowski trwa 14 dni ale nie musi być wykorzystany jednorazowo. Ojciec dziecka może skorzystać z dwutygodniowego urlopu ojcowskiego, gdy matka dziecka korzysta jednocześnie z urlopu macierzyńskiego. W okresie urlopu ojcowskiego ZUS wypłaca zasiłek.
