Ryczałt od dochodów spółek kapitałowych, potocznie nazywany „estońskim CIT” jest alternatywnym w stosunku do zasad klasycznych systemem opodatkowania i ma charakter fakultatywny. Przejście na estoński CIT to decyzja należąca wyłącznie do podatnika – wystarczy złożyć zawiadomienie o wyborze tej formy opodatkowania do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Można to zrobić do końca pierwszego miesiąca roku podatkowego, w którym chce się skorzystać z estońskiego CIT, ale także w trakcie roku podatkowego. Jednak w tym drugim przypadku – trzeba rozliczyć CIT na normalnych zasadach, zamknąć księgi i sporządzić sprawozdanie finansowe.
Kto może skorzystać z estońskiego CIT?
Estoński CIT to rozwiązanie przeznaczone wyłącznie dla spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, akcyjnych oraz prostych spółek akcyjnych, a od 1 stycznia 2022 r. także spółek komandytowych i komandytowo-akcyjnych. Wraz z wejściem w życie Polskiego Ładu zniesiony został limit przychodów umożliwiający wejście do systemu i pozostawanie w nim. W pierwotnej wersji limit ten wynosił 100 mln zł, co wykluczało z udziału w estońskim CIT średnie i duże firmy. Zrezygnowano też z uciążliwego obowiązku ponoszenia nakładów inwestycyjnych na nabycie fabrycznie nowych środków trwałych lub ich wytwarzanie, w określonej w ustawie kwocie.
Jakie warunki trzeba spełnić?
- Prosta struktura – wspólnikami spółki muszą być wyłącznie osoby fizyczne, a i sama spółka nie może być udziałowcem w innych podmiotach (nie ma natomiast przeszkód, aby wspólnik miał udziały w wielu spółkach jednocześnie),
- Mniej niż 50% przychodów spółki powinno pochodzić ze źródeł pasywnych (m.in.: wierzytelności, odsetki od pożyczek, część odsetkowa raty leasingowej, prawa autorskie, poręczenia, gwarancje),
- Minimalny poziom zatrudnienia – spółka powinna zatrudniać na podstawie umowy o pracę co najmniej 3 osoby przez okres co najmniej 300 dni w roku podatkowym lub innej umowy niż umowa o pracę, przy czym wydatki na wynagrodzenia innych umów niż umowa o pracę muszą stanowić co najmniej 3-krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (dla małych podatników oraz podatników rozpoczynających działalność gospodarczą są przewidziane pewne uproszczenia),
- Niesporządzanie za okres opodatkowania ryczałtem sprawozdań finansowych zgodnie z MSR.
Dlaczego warto, czyli o korzyściach opodatkowania estońskim CIT
Co do zasady, w systemie estońskim podatek płaci się dopiero wtedy, gdy wypłaca się zysk, przede wszystkim w formie dywidendy. Nie trzeba płacić go na bieżąco (co miesiąc, co kwartał czy co rok). Ponadto nie występują zaliczki na podatek. Konsekwencją braku konieczności zapłaty podatku od bieżącego zysku jest brak konieczności prowadzenia ewidencji podatkowych w zakresie podatku dochodowego. Pozostaje jedynie zwykła księgowość (nie ma rachunkowości podatkowej, liczenia podatkowych kosztów czy amortyzacji).
Stawka podatku jest zależna jest od wysokości przychodów osiąganych przez podatnika i wynosi:
- 10% – dla małych podatników oraz podatników rozpoczynających działalność gospodarczą,
- 20% – dla pozostałych podatników.
Dodatkowo, wspólnicy spółek opodatkowanych estońskim CIT mają prawo odliczyć od podatku dochodowego wyliczonego od przysługującej im dywidendy część podatku należnego od zysku spółki (proporcjonalnie do udziału w zysku). Wysokość odliczenia wynosi:
- 90% – w przypadku, gdy spółka jest małym podatnikiem lub podatnikiem rozpoczynającym działalność, lub
- 70% – w przypadku pozostałych podatników.
Dzięki temu rozwiązaniu, łączny podatek (na poziomie spółki i wspólnika) jest niższy. W klasycznym systemie podatek wynosi bowiem ponad 26% dla małych i 34% dla większych podatników. Natomiast w estońskim CIT podatek wspólnika wynosi odpowiednio 10% (gdy zysk wypłaca mały podatnik) i 5% (gdy zysk wypłaca duży podatnik), tym samym łączne obciążenie spada do 20% – mali podatnicy i do 25% w przypadku większych podatników.
Co z zaliczkami na poczet przyszłej dywidendy?
Dla wielu istotną kwestią jest możliwość wypłacania na bieżąco części zysku wypracowanego przez spółkę w ciągu roku. Opodatkowanie w formie estońskiego CIT wprawdzie tego nie wyklucza, jednak zgodnie ze stanowiskiem Dyrektora KIS wyrażonym w interpretacji indywidualnej z dnia 21 stycznia 2022 r., sygn. 0112-KDIL2-1.4011.981.2021.4.DJ w przypadku otrzymana przez wspólnika zaliczki na poczet dywidendy nie ma możliwości zastosowania mechanizmu odliczenia (90%/70%). Zdaniem fiskusa aby skorzystać z preferencyjnego opodatkowania w ramach estońskiego CIT, należy poczekać na zatwierdzenie przez udziałowców sprawozdania finansowego za dany rok obrotowy. Następnie dokonać wypłaty dywidendy pomniejszonej o kwotę stanowiącą należny podatek PIT pomniejszony odpowiednio o część podatku CIT zapłaconego przez spółkę. Dyrektor KIS oparł swoje stanowisko na literalnym brzmieniu art. 30a ust. 19 ustawy o PIT w formie obowiązującej do końca 2021 r. (obecnie przepis ten został zmieniony).
Okres opodatkowania estońskim CIT
Opodatkowanie estońskim CIT ma w założeniu charakter czasowy. Taka forma opodatkowania obejmuje okres bezpośrednio po sobie następujących 4 lat podatkowych, wskazanych przez podatnika w zawiadomieniu o wyborze opodatkowania (ZAW-RD). Przy czym nie jest to oczywiście okres maksymalny. Podatnik może dokonać przedłużenia stosowania opodatkowania w formie ryczałtu od dochodów spółek na kolejne okresy bezpośrednio po sobie następujących 4 lat podatkowych, chyba że złoży do organu podatkowego informację o rezygnacji z tej formy opodatkowania.
Od 2022 r. podatnik ma również prawo w dowolnym momencie zrezygnować z opodatkowania estońskim CIT, także w trakcie pierwszego czteroletniego cyklu. Warunkiem jest jednak to, aby rezygnacja nastąpiła z końcem roku podatkowego. Nie jest dopuszczalna rezygnacja w trakcie trwającego roku podatkowego. Warto przy tym podkreślić, że choć w ogólnym założeniu rezygnacja z estońskiego CIT przed upływem czteroletniego okresu nie rodzi automatycznie negatywnych implikacji fiskalnych, to w pewnych okolicznościach mogą one wystąpić.
Na co jeszcze trzeba zwrócić uwagę?
W reżim estońskiego CIT nie można wejść ot tak. Podatnik, który wybrał opodatkowanie w tej formie, jest zobowiązany sporządzić informację o różnicach w przychodach i kosztach, które wynikają z ich odmiennej klasyfikacji dla celów prawa podatkowego oraz prawa bilansowego, wraz z informacją o podatku należnym (tzw. wstępna korekta przychodów i kosztów uzyskania przychodów).
Dodatkowo, należy podkreślić, że przepisy dotyczącego estońskiego CIT przewidują również inne kategorie dochodów, poza wypłatą dywidendy, od których spółka zapłaci podatek. Jedną z takich szczególnych kategorii dochodów jest dochód z ukrytych zysków. Za ukryty zysk uznaje się każde świadczenie, którego beneficjentem, bezpośrednio lub pośrednio, jest wspólnik lub inny podmiot powiązany. Świadczenie ma być wykonane w związku z prawem do udziału w zysku, innym niż podzielony zysk. Przykłady transakcji traktowanych jako dochód z tytułu ukrytych zysków to m.in.: kwota pożyczki udzielonej przez spółkę wspólnikowi, darowizny, prezenty czy wydatki na reprezentację.
Czy należy obawiać się ukrytych zysków?
Na kategorię ukrytych zysków należy bardzo uważać. Organy podatkowe podchodzą do tego zagadnienia nader restrykcyjnie, o czym świadczy chociażby interpretacja indywidualna z dnia 25 stycznia 2022 r., sygn. 0111-KDIB1-2.4010.554.2021.2.AK, w której można przeczytać, że jeżeli spółka, która wybrała estoński CIT, nie prowadzi ewidencji przebiegu dla służbowych samochodów osobowych, musi płacić podatek od połowy odpisów amortyzacyjnych i wydatków eksploatacyjnych. Zdaniem skarbówki są to bowiem ukryte zyski.
Nie ma róży bez kolców – wady i zalety estońskiego CIT
Od 2022 r. warunki skorzystania z estońskiego CIT zostały znacznie złagodzone. Zlikwidowany został limit przychodowy oraz konieczność wykazywania minimalnych nakładów inwestycyjnych. Pozostał jedynie warunek minimalnego zatrudnienia i prostej struktury korporacyjnej. W estońskim CIT moment opodatkowania jest przesunięty na moment dystrybucji zysku. W przypadku decyzji o reinwestycji zysku lub zatrzymaniu go w spółce – opodatkowanie nie wystąpi. W przypadku natomiast dystrybucji zysku łączne opodatkowanie podatkiem PIT i CIT wyniesie dla małych podatników i podmiotów rozpoczynających działalność – 20%, a pozostałych 25% (patrz tabela poniżej).
Warto również podkreślić, że podatnik korzystający z estońskiego CIT traci prawo do korzystania z ulg podatkowych (takich jak B+R czy IP Box), jak również możliwości odliczania darowizn, czy rozliczania strat (z pewnymi wyjątkami w zakresie strat z okresów sprzed wejścia w system ryczałtowy). Ponadto należy pamiętać, że estońskim CIT opodatkowane są nie tylko wypłaty zysku w formie klasycznej dywidendy, ale również szereg innych dochodów, w tym opisane powyżej ukryte zyski, które są obecnie przedmiotem wielu sporów pomiędzy podatnikami a organami podatkowy.
