Czym praca doradcy podatkowego różni się od pracy księgowego? Kto posiada szerszy zakres kompetencji? W jaki sposób zdobyć uprawnienia księgowego, a w jaki doradcy podatkowego? Kwestie te nadal budzą wiele wątpliwości, szczególnie dla przedsiębiorców, którzy często nie wiedzą czy w danej sytuacji lepiej skorzystać z pomocy księgowego, czy też doradcy podatkowego. W tym artykule wyjaśnię jakie są podstawowe różnice między tymi dwoma profesjami.
Zakres obowiązków doradcy podatkowego
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym, czynności doradztwa podatkowego obejmują:
- udzielanie podatnikom, płatnikom i inkasentom, na ich zlecenie lub na ich rzecz, porad, opinii i wyjaśnień z zakresu ich obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami,
- reprezentowanie podatników, płatników i inkasentów w postępowaniu przed organami administracji publicznej i w zakresie sądowej kontroli decyzji, postanowień i innych aktów administracyjnych w sprawach wymienionych w pkt 1.,
- prowadzenie, w imieniu i na rzecz podatników, płatników i inkasentów, ksiąg rachunkowych, ksiąg podatkowych i innych ewidencji do celów podatkowych oraz udzielanie im pomocy w tym zakresie,
- sporządzanie, w imieniu i na rzecz podatników, płatników i inkasentów, zeznań i deklaracji podatkowych lub udzielanie im pomocy w tym zakresie.
Zakres obowiązków księgowego
Zakres uprawnień księgowego w porównaniu do doradcy podatkowego jest zdecydowanie węższy. Ustawa o rachunkowości nie definiuje wprawdzie usług księgowych, ale w art. 76a ust. 1 wskazuje m.in. na zakres tzw. usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych jest działalnością gospodarczą, w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, polegającą na świadczeniu usług w zakresie czynności:
- prowadzenia, na podstawie dowodów księgowych, ksiąg rachunkowych ujmujących zapisy zdarzeń w porządku chronologicznym i systematycznym,
- okresowego ustalania lub sprawdzania drogą inwentaryzacji rzeczywistego stanu aktywów i pasywów,
- wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego,
- sporządzania sprawozdań finansowych,
- gromadzenia i przechowywania dowodów księgowych oraz pozostałej dokumentacji przewidzianej ustawą o rachunkowości.
Podstawowa różnica pomiędzy usługami księgowymi, a doradztwem podatkowym polega na tym, że przy usługi księgowe sprowadzają się do zgodnego z prawem rozliczenia przedsiębiorcy z jego obowiązków publicznoprawnych natomiast w przypadku usług doradztwa podatkowego zdecydowanie dominują elementy prawne polegające na wyjaśnianiu wątpliwości związanych z rozumieniem przepisów prawa podatkowego swoim klientom.
Do wspólnych dla księgowego i doradcy podatkowego powinności zalicza się z kolei prowadzenie (w imieniu lub na rzecz podatników) ksiąg podatkowych i rachunkowych oraz sporządzanie zeznań i deklaracji podatkowych. Księgowy w odróżnieniu od doradcy podatkowego nie jest jednak uprawniony do udzielania porad, opinii i wyjaśnień z zakresu obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami. Księgowy nie może też reprezentować klientów przed organami podatkowymi oraz sądami. Są to obszary kompetencji należące wyłącznie do doradców podatkowych.
Uzyskiwanie uprawnień – księgowy vs. doradca podatkowy
Do dnia 9 sierpnia 2014 r., czynności składające się na usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych mogły wykonywać wyłącznie osoby uprawnione, tj. posiadające świadectwo kwalifikacyjne Ministra Finansów albo certyfikat księgowy Ministra Finansów oraz biegli rewidenci i doradcy podatkowi. Po tej dacie zawód księgowego został deregulowany.
Obecnie nie ma więc wymogu posiadania jakichkolwiek uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg – nie ma też obowiązku posiadania wymaganych wcześniej kwalifikacji takich jak praktyki czy wykształcenie. Takie usługi może świadczyć każdy, kto:
- ma pełną zdolność do czynności prawnych,
- nie był karany m.in. za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów ani za przestępstwo skarbowe oraz
- ma ubezpieczenie OC.
Doradca podatkowy jest zawodem zaufania publicznego. Żeby uzyskać uprawnienia do jego wykonywania, należy spełnić szereg ściśle określonych warunków, takich jak:
- posiadać wyższe wykształcenie,
- mieć pełną zdolność do czynności prawnych oraz korzystać z pełni praw publicznych,
- zdać z wynikiem pozytywnym egzamin na doradcę podatkowego,
- odbyć w Polsce sześciomiesięczną praktykę zawodową,
- nie później niż 3 lata po zdaniu egzaminu złożyć wniosek o wpis na listę Krajowej Izby Doradców Podatkowych.
Warto dodać, że doradcy podatkowi są zobligowani m.in. do stałego podnoszenia kwalifikacji zawodowych (muszą uzyskać minimum 32 punkty w okresie następujących po sobie dwóch kolejnych lat), zachowania tajemnicy zawodowej oraz przestrzegania zasad etyki zawodowej, a także podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności doradztwa podatkowego.
Przyszłość zawodu księgowego i doradcy podatkowego
W zeszłym roku miała miejsce merytoryczna dyskusja w sprawie regulacji zawodu księgowego. Przez Ministerstwo Finansów rozważane są trzy scenariusze: włączenie zawodu księgowego do katalogu zawodów regulowanych, profesjonalizacja zawodu oraz brak zmian obecnego stanu z uwzględnieniem pewnych korekt. Na ten moment nie zostały jednak podjęte żadne konkretne decyzje i nadal nie wiadomo czy wprowadzone zostaną jakiekolwiek regulacje w tym zakresie.
Jeśli natomiast chodzi o środowisko doradców podatkowych, to już od długiego czasu słychać głosy dotyczące zamiaru wprowadzenia obowiązkowej aplikacji. Proponuje się również zmianę formy egzaminu. Miałby się on składać z trzech części: testu, opinii podatkowej oraz skargi do sądu. Wpis na listę doradców podatkowych mogłaby uzyskać tylko osoba posiadająca wyższe wykształcenie prawnicze lub ekonomiczne. Forsowany jest również pomysł wprowadzenia dla doradców podatkowych stroju urzędowego – togi.
Doradca podatkowy czy księgowy?
Najlepiej i jeden i drugi.
Księgowy jest zazwyczaj dla przedsiębiorców kimś w rodzaju „lekarza pierwszego kontaktu” ponieważ to on zajmuje się bieżącym rozliczaniem firmy. Nie powinien jednak, a nawet nie może doradzać, reprezentować podatnika przed organami podatkowymi czy sądami administracyjnymi. W takim przypadku należy udać się do „lekarza specjalisty”, którym w branży podatkowej jest właśnie doradca podatkowy.
Przeczytaj również:
- Droga do zawodu doradcy podatkowego
- Jak uzyskać zwolnienie z egzaminu pisemnego na doradcę podatkowego?
- Tytuł doradca podatkowy – czy to się opłaca?
