Jeszcze do niedawna ta mało popularna forma opodatkowania działalności gospodarczej jaką jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych (o którym szczegółowo pisałam tutaj), w 2022 roku stała się istnym hitem. Wszystko to przede wszystkim za sprawą korzystnej metody ustalania wysokości składki zdrowotnej. U ryczałtowca, którego przychód roczny nie przekroczy 60 tys. zł miesięczna składka zdrowotna wyniesie 335,95 zł. Dla tych przedsiębiorców, których przychód przekracza 60 tys. zł, ale jest niższy niż 300 tys. zł, wyniesie ona 559,89 zł. Natomiast podatnicy z przychodem przekraczającym 300 tys. zł zapłacą 1007,81 zł.
Wraz ze wzrostem zainteresowania ryczałtem przez podatników, prawdopodobnie wzrośnie też zainteresowanie organów podatkowych przedsiębiorcami, którzy wybrali właśnie tą formą opodatkowania swojej działalności. Co może wzbudzić ciekawość urzędników skoro w tej prostej formie opodatkowania przedsiębiorca nie uwzględnia kosztów? Odpowiedź jest tylko jedna – stawka podatku.
Najważniejsza jest odpowiednia stawka podatku
W przypadku ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych stawka podatkowa zależy wyłącznie od faktycznego rodzaju świadczonych w ramach tej działalności usług i waha się od 2% do 17%. Do wyboru jest aż 10 różnych stawek w wysokości: 17%, 15%, 14%, 12,5% 12%, 10%, 8,5%, 5,5%, 3% oraz 2%. Do każdej z tych stawek są natomiast przypisane symbole PKWiU (nie mylić z PKD – nie ma ono żadnego znaczenia dla określenia właściwej stawki podatku), które to z kolei określają typy czynności podlegające właściwym stawkom.
Jeżeli ustalimy już PKWiU, ustawa przewiduje cały katalog różnorakich usług przypisanych do odpowiednich stawek. Przykładowo usługi reklamowe sklasyfikowane w dziale PKWiU 73 korzystają ze stawki 15%, usługi architektoniczne sklasyfikowane w dziale PKWiU 71 – stawka 14%, usługi w zakresie kupna i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek sklasyfikowane pod symbolem PKWiU 68.10.1 – stawka 10%.
8,5% – stawka, która bardzo kusi
Zdarzyć się może, że w ustawie nie odnajdziemy właściwego dla nas kodu PKWiU. Nie oznacza to wcale, że nie jest możliwe zastosowanie opodatkowania w formie ryczałtu. Wówczas zastosowanie znajdzie bowiem stawka 8,5%, którą opodatkowane są szeroko pojęte przychody z działalności usługowej. Oznacza to, że katalog ten jest otwarty i wszystkie usługi niewymienione wprost w ustawie docelowo trafiają właśnie tutaj. Przykładem mogą być chociażby usługi szkoleniowe, trener personalny czy też kursy online.
Jak się zabezpieczyć?
Jeżeli podatnik ma problemy z ustaleniem właściwego symbolu PKWiU (co zdarza się dość często) wskutek czego nie jest pewien, czy może skorzystać z niższej stawki podatku powinien zgłosić się do GUS, który na podstawie opisu przygotuje stosowną klasyfikację. Opis ten można przesłać pod tym linkiem. Warto jednak dodać, że opinia wydana przez GUS niestety nie jest wiążąca dla organów podatkowych i mogą one ją podważyć. Ustawodawca nie przewidział jednak innej możliwości, która gwarantowałaby podatnikowi ochronę.
Informacje klasyfikacyjne są wydawane przez GUS bez zbędnej zwłoki, w terminie do 3 miesięcy od daty wpływu wniosku do urzędu. Wydanie informacji następuje po uiszczeniu opłaty w wysokości 50 zł + VAT (23%) za jedną pozycję klasyfikacyjną.
W wielu przypadkach niezbędna może się też okazać interpretacja indywidualna, w której to organ potwierdzi prawidłowość wybranej przez nas stawki podatku, tak jak przykładowo w interpretacji indywidualnej z dnia 5 maja 2021, sygn. 0112-KDIL2-2.4011.93.2021.2.KP, w której czytamy:
„(…) w związku z prowadzeniem zajęć szkoleniowych w kierunku szkolenia zawodowego, Wnioskodawczyni będzie mogła zastosować do przychodów osiąganych z ww. działalności stawkę ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych w wysokości 8,5%”.
Warto przy tym wspomnieć, że przepisy tarczy antykryzysowej dały skarbówce więcej czasu na wydawanie interpretacji podatkowych. Od 31 marca 2020 r. do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii ogłoszonego w związku z COVID-19, termin na wydanie interpretacji indywidualnej został ustawowo przedłużony o 3 miesiące. Wynosi więc teraz 6 miesięcy. Opłata za wniosek wynosi 40 zł – w przypadku, gdy dotyczy on jednego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego.
Można również wystąpić z wnioskiem o wiążąca informacja stawkową (tzw. WIS). Wprawdzie instrument ten zabezpiecza nas wyłącznie w zakresie stawki VAT, jednak w dokumencie tym znajdziemy informacje takie jak m.in.: opis usługi będącej przedmiotem WIS oraz jej klasyfikację według działu, grupy, klasy, kategorii, podkategorii lub pozycji PKWiU.
Wiążąca informacja stawkowa powinna zostać wydana bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Wniosek o jej wydanie kosztuje 40 zł – gdy dotyczy jednej usługi.
Samozatrudnienie powinni również zadbać o odpowiednie zapisy w umowie, tak aby wprost wynikał z niej zakres świadczonych usług. Warto też wyraźnie oznaczać usługi na wystawianych fakturach (bądź rachunkach).
Branża IT największym beneficjentem ryczałtu?
Od początku 2022 roku za sprawą Polskiego Ładu ryczałt dla programisty wynosi 12% i ma zastosowanie do przychodów ze świadczenia przez programistów usług związanych z:
- doradztwem w zakresie sprzętu komputerowego (PKWiU 62.02.10.0),
- oprogramowaniem (PKWiU ex 62.01.1),
- usługami objętymi grupowaniem „Oryginały oprogramowania komputerowego” (PKWiU 62.01.2),
- doradztwem w zakresie oprogramowania (PKWiU ex 62.02),
- usługami w zakresie instalowania oprogramowania (PKWiU ex 62.09.20.0),
- zarządzaniem siecią i systemami informatycznymi (PKWiU 62.03.1).
Jeżeli przedsiębiorca świadczy usługi z zakresu IT, które nie wchodzą bezpośrednio w zakres powyżej wskazanych PKWiU objętych stawką 12% ryczałtu, może korzystać z niższej stawki podatku, jaką jest 8,5%. W praktyce istnieje spora grupa podatników, którzy choć są ściśle związani z branżą IT to nie zapłacą jednak 12% ryczałtu.
Przykładowo zgodnie z interpretacją indywidualną z dnia 4 stycznia 2022 r. sygn. 0115-KDIT1.4011.748.2021.1.JG, przedsiębiorca, który w ramach prowadzonej działalności gospodarczej świadczy usługi analizy biznesowej w branży IT polegające na analizie wymagań biznesowych związanych z wdrożeniem nowych funkcjonalności (PKWiU 62.01.12) oraz rozwiązywaniu problemów zespołów wdrażających funkcjonalności: testy ogólne aplikacji, raportowanie błędów, które zostały wykryte w czasie testów, omawianie sposobu wdrażania funkcjonalności oraz omówienie zaproponowanych rozwiązań i technologii (PKWiU 62.02.30) – może skorzystać z 8,5% stawki ryczałtu.
Do 8,5% stawki należy jednak podejść bardzo ostrożnie. Najlepiej w pierwszej kolejności złożyć odpowiedni wniosek do GUSu (patrz wyżej), aby usługi zostały zaklasyfikowane według odpowiedniego kodu PKWiU, a następnie wystąpić z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej (o którym również mowa powyżej) by upewnić się, że zdaniem organów zakres świadczonych usług na pewno mieści się w zakresie działalności usługowej, która umożliwia rozliczanie się z wykorzystaniem stawki 8,5%.
Pamiętaj! Decydując się na opodatkowanie swojej działalności ryczałtem – zamykasz sobie drogę do skorzystania z preferencyjnego rozliczenia 5% podatkiem IP BOX.
Co jeśli organ podważy wysokość stawki podatku?
Jeżeli dojdzie do sytuacji, że organ podatkowy podważy prawo do korzystania przez przedsiębiorcę z niższej stawki ryczałtu, jaką jest np. 8,5% i uzna, że właściwą stawką podatku powinno być 15% – wówczas podatnik będzie musiał dopłacić zaległy podatek wraz z odsetkami.
Dla VAT-owców ryczałt to tak naprawdę tylko pozorne uproszczenie
Przedsiębiorca, który rozlicza podatek VAT, i tak jest zobowiązany do prowadzenia pełnej ewidencji na potrzeby tego podatku. Musi też składać co miesiąc plik JPK_VAT. Przejście na ryczałt będzie więc rzeczywistym uproszczeniem tylko wtedy, gdy przedsiębiorca nie jest VAT-owcem.
Ostatnie chwile na podjęcie decyzji
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, podatnik kontynuujący działalność gospodarczą w 2023 roku, który uzyskał pierwszy przychód w ramach takiej działalności w styczniu, powinien poinformować o wyborze ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych do 20 lutego 2023 roku. Dokonany wybór jest skuteczny na następne lata (aż do momentu jego odwołania).
